100 Windows - Một ngôi nhà, ba gia đình và lớp vỏ của sự thích ứng | Inrestudio

Ven sông ở ngoại ô Hà Nội, khu đất của 100 Windows nằm trong một vùng chuyển tiếp đặc trưng của quá trình đô thị hóa. Từ một làng nông nghiệp, nơi đây đang dần hình thành diện mạo của một thị trấn nhỏ với đất ở, nhà xưởng cho thuê và những công trình mới đan xen. Không gian xung quanh vì thế không có một hình thái ổn định: những gì đang tồn tại hôm nay hoàn toàn có thể thay đổi trong một vài năm hay vài thập kỷ tới.

Khu đất nằm trong một vùng chuyển tiếp đặc trưng của quá trình đô thị hóa

100 Windows có rất nhiều cửa sổ

100 Windows được thiết kế bởi Inrestudio với kiến trúc sư chủ trì Kosuke Nishijima, là ngôi nhà dành cho ba hộ gia đình thuộc hai thế hệ: cha mẹ và gia đình của hai người con trai. Trên diện tích 639 m², công trình vừa giải quyết được bài toán chung sống của một đại gia đình, vừa đặt ra một cách tiếp cận khác đối với mối quan hệ giữa nhà ở và bối cảnh ven đô.

100 Windows là ngôi nhà dành cho ba hộ gia đình thuộc hai thế hệ

Công trình không cố gắng hòa nhập hoàn toàn với môi trường mà duy trì một khoảng cách vừa đủ. Ngôi nhà cũng không khép kín trước những biến động bên ngoài. Các lớp không gian trung gian được tổ chức linh hoạt, cho phép điều chỉnh theo từng điều kiện. Từ đó, sự bất định của vùng đất trở thành chất liệu cho tư duy thiết kế, góp phần định hình ý tưởng kiến trúc.

Bản vẽ mặt bằng công trình

Trung tâm của ý tưởng là lớp “vỏ kép lỏng” (loose double skin) bao quanh các tầng trên. Đây không phải một lớp mặt đứng đồng nhất, mà thay đổi về cấu tạo theo từng mặt cắt. Ở một số vị trí, nó xuất hiện như hai bức tường tách rời, tạo nên một khoảng đệm rõ rệt giữa không gian sống và bên ngoài. Ở những vị trí khác, hai lớp được nén lại thành một bức tường dày, bên trong tích hợp kho chứa cùng các chức năng phụ trợ.

Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm của Hà Nội, khoảng đệm này giúp hạn chế tác động trực tiếp của bức xạ mặt trời lên các không gian ở, đồng thời tạo thêm một lớp chuyển tiếp trước khi con người tiếp xúc với môi trường bên ngoài.

Bên cạnh đó, lớp vỏ kép còn là một cơ chế để công trình điều chỉnh mức độ kết nối với bối cảnh. Trên lớp vỏ ấy, hàng loạt ô cửa lớn nhỏ được bố trí một cách bất quy tắc. Chúng không tuân theo một nhịp điệu mặt đứng đều đặn mà có chiều sâu, kích thước và hướng nhìn khác nhau. Chính sự không đồng nhất này tạo nên khả năng dự phòng cho công trình: nếu một hướng nhìn bị che khuất bởi một công trình mới, một ô cửa khác vẫn có thể tiếp tục đón ánh sáng và gió; nếu điều kiện môi trường thay đổi, mối quan hệ giữa nội thất và bên ngoài vẫn không bị phụ thuộc vào một điểm mở duy nhất.

Hàng loạt ô cửa lớn nhỏ được bố trí một cách bất quy tắc

Những ô cửa sâu nằm trong chiều dày của lớp vỏ cũng cho phép người ở chủ động điều chỉnh mức độ mở theo thời tiết, sinh hoạt hằng ngày và những thay đổi lâu dài của cuộc sống. Cách bố trí cửa còn tạo ra một hiệu ứng quan trọng khác: sự riêng tư. Từ bên ngoài, bố cục của không gian bên trong trở nên khó đọc. Những khoảng đặc - rỗng, những chiều sâu khác nhau của cửa và lớp vỏ kép khiến ánh nhìn từ bên ngoài không thể dễ dàng xuyên thẳng vào các phòng ở. Công trình có thể hiện diện rõ ràng trong cảnh quan nhưng đời sống bên trong vẫn được bảo vệ.

Lớp stucco màu đất nung tạo nên sắc thái gần gũi với những mái ngói đỏ của các ngôi nhà trong khu vực

Phía sau lớp vỏ ấy, các phòng ngủ của từng hộ gia đình cùng những không gian chung được tổ chức thành những cụm riêng biệt. Giao thông trên mỗi tầng tạo thành một vòng tuần hoàn liên tục, không có điểm cụt. Đây là một giải pháp mang tính dài hạn đối với một ngôi nhà nhiều thế hệ: khi cơ cấu gia đình thay đổi, cách sử dụng phòng và mối quan hệ giữa các thành viên cũng có thể thay đổi mà không nhất thiết phải can thiệp lớn vào cấu trúc tổng thể.

Các phòng ngủ của từng hộ gia đình cùng những không gian chung được tổ chức thành những cụm riêng biệt

Vật liệu tiếp tục củng cố tinh thần sử dụng lâu dài của công trình. Sàn tre ép có bề mặt mềm mại kết hợp với trần bê tông trần tạo nên một bảng vật liệu vừa mộc mạc vừa phù hợp với điều kiện khí hậu nóng ẩm. Bên ngoài, lớp stucco màu đất nung tạo nên sắc thái gần gũi với những mái ngói đỏ của các ngôi nhà trong khu vực, giúp công trình có sự liên hệ với cảnh quan hiện hữu mà không cần mô phỏng trực tiếp kiến trúc truyền thống.

Sàn tre ép có bề mặt mềm mại kết hợp với trần bê tông trần tạo nên một bảng vật liệu mộc mạc

Nếu các tầng trên được thiết kế như một lớp trung gian trước một môi trường không ngừng biến đổi, tầng trệt lại có một thái độ hoàn toàn khác. Đây là khu vực mang tính công cộng, có khả năng tiếp nhận những dịp tụ họp đông người, và được mở trực tiếp về khu vườn nằm sau tường bao.

Tầng trệt là không gian sinh hoạt chung

Cấu trúc tầng trệt được giữ thoáng với số lượng tường ngăn tối thiểu. Khi các cánh cửa trượt lớn được mở hoàn toàn, ranh giới giữa nội thất và khu vườn gần như biến mất. Đá bazan Việt Nam được sử dụng liên tục cho cả sàn trong nhà và ngoài trời, tạo nên một mặt phẳng liền mạch kéo dài từ không gian sống ra khu vườn. Những bức tường nằm trên ranh giới khu đất được hoàn thiện bằng bê tông rửa sạm màu, làm mềm cảm giác phân chia giữa công trình và khoảng sân vườn.

Tầng trệt ít tường ngăn, cửa trượt mở ra là nhìn thấy thiên nhiên

Nhờ vậy, 100 Windows hình thành hai cách ứng xử với môi trường trên cùng một công trình. Phía trên là sự thận trọng và khả năng thích ứng; phía dưới là sự mở rộng và kết nối. Một bên đối diện với vùng ven đô đang biến đổi, bên còn lại tạo ra một thế giới nội tại ổn định, yên tĩnh và được bảo vệ.

Điểm đáng chú ý của 100 Windows nằm ở cách công trình biến sự bất định thành một nguyên tắc thiết kế. Trong một khu vực mà hình thái đô thị còn đang được hình thành, việc cố định ngôi nhà vào một bối cảnh duy nhất có thể khiến nó nhanh chóng trở nên lỗi thời. Ngược lại, một cấu trúc có nhiều khả năng mở ra và khép lại sẽ có cơ hội thích ứng lâu dài hơn. Với lớp vỏ kép, những khoảng đệm, hệ cửa bất quy tắc và hệ giao thông tuần hoàn, 100 Windows chuẩn bị cho nhiều khả năng khác nhau của tương lai ấy. Ở quy mô gia đình, đó cũng là cách một ngôi nhà chuẩn bị cho những thay đổi trong đời sống của ba hộ gia đình. Khi trẻ lớn lên, khi các thế hệ thay đổi, khi nhu cầu riêng tư hay giao tiếp biến chuyển, cấu trúc không gian vẫn có thể tiếp tục đáp ứng.

Giữa một vùng đất đang chuyển mình từ làng quê thành thị trấn, 100 Windows chọn cách sống cùng sự thay đổi, giữ đủ khoảng cách để bảo vệ đời sống bên trong, nhưng vẫn để ánh sáng, gió, cảnh quan và thời gian tìm được lối đi vào ngôi nhà. Đó chính là giá trị cốt lõi của kiến trúc: nhà ở được thiết kế không chỉ cho hiện tại, mà cho cả những điều chưa thể nhìn thấy ở tương lai.

Biên tập: Cẩm Luyến